Καταρράκτης

Παθήσεις

Τι είναι ο καταρράκτης; Αιτιολογία.

 

Ο καταρράκτης είναι η συχνότερη αιτία μείωσης της όρασης σε όλο τον κόσμο. Πρόκειται για την θόλωση του φακού του ματιού και είναι μέρος του φαινομένου της γήρανσης του ματιού. Όλοι οι άνθρωποι μετά από κάποια ηλικία εμφανίζουν μια θόλωση του φακού. Ο καταρράκτης συνήθως παρουσιάζεται με την πάροδο της ηλικίας. Μερικές φορές μπορεί να προκληθεί από τραυματισμό, ορισμένες παθήσεις (π.χ. διαβήτη, φλεγμονές του ματιού κ.τ.λ) ή φάρμακα, όπως η χρόνια χρήση κορτιζόνης. Σε ελάχιστες περιπτώσεις μπορεί και ένα παιδί να γεννηθεί με καταρράκτη (συγγενής καταρράκτης).

 

Ποιά είναι τα συμπτώματα του καταρράκτη;

Τα κύρια συμπτώματα είναι:

  • Θάμπωμα (θόλωση της όρασης) με προοδευτική μείωση της για μακριά ή για κοντά. Η όραση γίνεται ολοένα και λιγότερο σαφής.
  • Λάμψεις και αντανακλάσεις γύρω από ορισμένα αντικείμενα.
  • Εξασθενημένη αντίληψη των χρωμάτων (τα χρώματα φαίνονται θαμπά και ξεπλυμένα)
  • Θάμβος στο έντονο φως (έντονη ηλιοφάνεια, φώτα διερχόμενων αυτοκινήτων το βράδυ).
  • Μειωμένη ευαισθησία αντίθεσης (ο ασθενής δυσκολεύεται να διακρίνει λεπτομέρειες της εικόνας ιδιαίτερα σε συνθήκες χαμηλού φωτισμού)
  • Δημιουργία μυωπίας ή σημαντική αύξηση προϋπάρχουσας μυωπίας. Σε αυτό το φαινόμενο οφείλεται η προσωρινή βελτίωση της κοντινής οράσεως των ηλικιωμένων.
  • Φωτεινοί δακτύλιοι και λάμψεις γύρω από φώτα (όπως ακτίνες γύρω από τα φώτα των αυτοκινήτων κατά τη βραδινή οδήγηση)

 

Πότε πρέπει να χειρουργείται ο καταρράκτης;

 

Όταν ο καταρράκτης είναι σε αρχικά στάδια μια νέα συνταγή γυαλιών μπορεί να δώσει προσωρινά λύση. Εάν όμως η πάθηση είναι προχωρημένη, τότε αντιμετωπίζεται μόνο με χειρουργική επέμβαση αφαίρεσης του θολωμένου φακού και αντικατάστασης με τεχνητό. Δεν υπάρχει με τα σημερινά δεδομένα συντηρητική αγωγή για τον καταρράκτη.

Η επέμβαση μπορεί να αποφασιστεί, όταν ο καταρράκτης αρχίζει να προκαλεί τέτοια ενόχληση στην ποιότητα της όρασης, με συνέπεια τη δημιουργία προβλημάτων στις καθημερινές δραστηριότητες του ατόμου (όπως ασφαλής οδήγηση αυτοκινήτου, ανάγνωση, τηλεόραση). Βασιζόμενοι στα συμπτώματά σας, εσείς και ο οφθαλμίατρός σας θα αποφασίσετε από κοινού, για το πότε θα γίνει η επέμβαση.

Δεν είναι πλέον αλήθεια ότι ο καταρράκτης πρέπει να είναι ‘ώριμος’ για ν’ αφαιρεθεί. Με τις νέες χειρουργικές τεχνικές (φακοθρυψία) αυτή η αντίληψη αποτελεί πλέον παρελθόν. Αντιθέτως, μάλιστα, η αφαίρεση ενός υπερώριμου σκληρού καταρράκτη, κάνει την επέμβαση πιο δύσκολη και μπορεί να περικλείει κάποιες επιπλοκές κατά την διάρκεια της.

 

Η προεγχειρητική εξέταση των ματιών

Η εξέταση των ματιών πριν την επέμβαση γίνεται για να διαπιστωθεί η συνολική κατάσταση των ματιών, το είδος του καταρράκτη, καθώς και για να γίνουν οι απαραίτητες μετρήσεις που θα μας υποδείξουν το σωστό φακό που θα μπει μέσα στο μάτι.

Η λεπτομερής οφθαλμολογική εξέταση περιλαμβάνει μετρήσεις της όρασης και της καμπυλότητας του κερατοειδούς, μέτρηση της πίεσης του ματιού και έλεγχο της υγείας του βυθού. Επίσης, με την βοήθεια υπερήχων μετρούμε το μήκος του ματιού και υπολογίζουμε την δύναμη του φακού που θα τοποθετήσουμε κατά την επέμβαση.

 

Πώς γίνεται η επέμβαση;

Στις μέρες μας ο καταρράκτης αφαιρείται με την τεχνική της φακοθρυψίας. Μέσα από μια μικρή τομή 2-3 χιλ. και με την βοήθεια υπερήχων που θρυμματίζουν και απορροφούν συγχρόνως τον φακό γίνεται η αφαίρεση του καταρράκτη. Στο τέλος, τοποθετείται ένας τεχνητός ενδοφθάλμιος φακός, ο οποίος είναι μόνιμος. Η επέμβαση τελειώνει χωρίς να χρειάζονται συνήθως ράμματα. H όραση ανακτάται πιο γρήγορα με την συγκεκριμένη τεχνική.

Τώρα πια δεν είναι απαραίτητη η παραμονή στο νοσοκομείο. Ο ασθενής επιστρέφει στο σπίτι του αμέσως μετά την επέμβαση, η δε επάνοδος στις καθημερινές δραστηριότητες γίνεται από την επόμενη κιόλας μέρα. Ο ασθενής αρχίζει να βλέπει ήδη καλύτερα μετά την επέμβαση και με την πάροδο των ημερών η όραση καλυτερεύει. Η εγχείρηση γίνεται συνήθως με τοπική αναισθησία με σταγόνες και ο ασθενής φεύγει από το χειρουργείο χωρίς προστατευτική γάζα.

Ο φακός ο οποίος τοποθετείται μέσα στο μάτι, έχει την ικανότητα να διορθώσει την μυωπία ή την υπερμετρωπία αν υπήρχε πριν την επέμβαση, με συνέπεια ένα μόνο μικρό ποσοστό ασθενών να χρειάζεται μια μικρή διόρθωση με γυαλιά για ορισμένες δραστηριότητες (οδήγηση, τηλεόραση). Η προσέγγιση στη μετεγχειρητική διόρθωση συζητείται με τον χειρουργό, με σκοπό να καλυφθούν οι απαιτήσεις και οι ανάγκες του ασθενούς.

 

Πρόληψη – Συμβουλές

Δεν υπάρχουν ιδιαίτερες συμβουλές για πρόληψη που να αφορούν τον καταρράκτη. Όταν υπάρχει ένδειξη, θα πρέπει να επεμβαίνουμε στο σωστό χρόνο, ώστε να αποφύγουμε τυχόν δυσκολίες που επιφέρει στο χειρουργείο ένας ώριμος καταρράκτης.

Επειδή όμως, η ηλιακή ακτινοβολία μπορεί να συνδέεται με την παθογένεση του καταρράκτη, καλό είναι να προστατεύουμε τα μάτια μας από τον ήλιο, από μικρή ηλικία με τα κατάλληλα γυαλιά ηλίου, δηλαδή εκείνα που απορροφούν τις βλαβερές υπεριώδεις και υψηλής ενέργειας ακτίνες του ήλιου.

Τέλος, θα πρέπει να υπενθυμίσουμε ότι η επέμβαση για την αφαίρεση του καταρράκτη είναι η πιο συχνή, αλλά και η πιο επιτυχημένη χειρουργική επέμβαση σε όλο το χώρο της Ιατρικής Επιστήμης.